Εκδημία του Ακαδημαϊκού Καίσαρος Αλεξόπουλου (1909-2010)

Ἐκδημία τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Καίσαρος Ἀλεξοπούλου (1909-2010)
Ἀπεβίωσε τὰ ξημερώματα τοῦ Σαββάτου 27 Μαρτίου 2010, πλήρης ἡμερῶν, σὲ ἡλικία 101 ἐτῶν, ὁ Ἀκαδημαϊκός, ὁμότιμος Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ ἐπὶ 35ετίαν Διευθυντὴς τοῦ Ἐργαστηρίου Φυσικῆς, Καῖσαρ Δ. Ἀλεξόπουλος.

* * *

Ὁ Καῖσαρ Δ. Ἀλεξόπουλος γεννήθηκε στὴν Πάτρα στὶς 10 Νοεμβρίου 1909.

Ἀπὸ τὸ 1926 ἕως τὸ 1932 φοίτησε στὸ Πολυτεχνεῖο τῆς Ζυρίχης ἀπ᾿ ὅπου ἔλαβε Δίπλωμα Μηχανολόγου Μηχανικοῦ τὸ 1930 καὶ Δίπλωμα Φυσικοῦ τὸ 1932.

Ἐργάστηκε ἐρευνητικῶς στὸ ἐργαστήριο Φυσικῆς στὸ Πολυτεχνεῖο τῆς Ζυρίχης, κοντὰ στὸν Καθηγητὴ P. Scherrer (Βραβεῖο Νόμπελ Φυσικῆς) καὶ ἀνακηρύχθηκε Διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν τὸ 1935. Τότε, ἐπέστρεψε στὴν Ἑλλάδα.

Ἕνα χρόνο ἀργότερα ἐξελέγη Ὑφηγητὴς τὸ 1936 καὶ ἐργάστηκε ἐρευνητικῶς στὸ Ἐργαστήριο Φυσικῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Τὸ 1939, σὲ ἡλικία 30 ἐτῶν, ἐξελέγη Τακτικὸς Καθηγητὴς Φυσικῆς στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν, ὅπου ἐδίδαξε σὲ χιλιάδες φοιτητὲς πολλῶν Σχολῶν γιὰ 35 συναπτὰ ἔτη ἕως τὸ 1974. Στὸ διάστημα αὐτό, διετέλεσε ἐπίσης Διευθυντὴς τοῦ Ἐργαστηρίου Φυσικῆς, τὸ ὁποῖο ὑπηρέτησε μὲ συνέπεια καὶ ἐξύψωσε ἐπιστημονικῶς, συνέβαλε δὲ στὴν ἀνάδειξη μεγάλου ἀριθμοῦ διακεκριμένων ἐπιστημόνων στὴν ἔρευνα καὶ τὴν ἐκπαίδευση.

Τὴν περίοδο 1970-1972 διετέλεσε Πρύτανης τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καὶ μὲ τὴν ἰδιαιτέρως τολμηρὴ καὶ συμβολικὴ πράξη του νὰ παραιτηθεῖ ἀπὸ Πρύτανης τὸ 1972, ἀντιδρώντας στὶς ἐπεμβάσεις τοῦ τότε δικτατορικοῦ καθεστῶτος στὰ Πανεπιστήμια, κέρδισε τὸν σεβασμὸ ὅλων τῶν συναδέλφων του καὶ τῆς κοινωνίας.

Τὸ 1962 ἐξελέγη τακτικὸ μέλος τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, τῆς ὁποίας διετέλεσε Πρόεδρος γιὰ τὸ ἔτος 1979.

Τιμήθηκε μὲ τὸν τίτλο τοῦ ἐπιτίμου διδάκτορος τοῦ Πανεπιστημίου Ἰωαννίνων, καθὼς καὶ μὲ τὸ παράσημο «Τάγμα τοῦ Φοίνικος». Ὑπῆρξε ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος στὴν Ἐπιστημονικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ NATO, διευθύνων σύμβουλος τοῦ Βασιλικοῦ Ἱδρύματος Ἐρευνῶν καὶ μέλος τῆς διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Κέντρου Ἐρεύνης Ἀτομικῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν «Δημόκριτος», ὡς καὶ ἰδρυτικὸ μέλος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀνθρωπιστικῆς Ἑταιρείας.

Κατὰ τὴν μακρόχρονη σταδιοδρομία του ἐργάστηκε στὴν Πυρηνικὴ Φυσικὴ καὶ στὴν Φυσικὴ Στερεᾶς Καταστάσεως, δημοσιεύοντας περισσότερες ἀπὸ 100 ἐργασίες σὲ ἔγκυρα διεθνῆ ἐπιστημονικὰ περιοδικά. Συνέγραψε σειρὰ διδακτικῶν βιβλίων Φυσικῆς γιὰ ὅλες τὶς ἐκπαιδευτικὲς βαθμίδες. Τὸ πεντάτομο ἔργο του «Φυσική» καλύπτει ὅλους τοὺς ἐπιμέρους τομεῖς τῆς Γενικῆς Φυσικῆς καὶ ἀποτελεῖ σημεῖο ἀναφορᾶς στὴν ἑλληνικὴ βιβλιογραφία.

Τὸ 1986 ἐξέδωσε στὰ Ἀγγλικά, σὲ συνεργασία μὲ τὸν Καθηγητὴ Παναγιώτη Ἀ. Βαρῶτσο, ἐρευνητικὴ μονογραφία γιὰ τὴν Θερμοδυναμικὴ τῶν πλεγματικῶν ἀτελειῶν στὰ στερεά. Μὲ τοὺς Π. Βαρῶτσο καὶ Κ. Νομικὸ συνεργάστηκε ἐρευνητικῶς στὴν μελέτη τοῦ στερεοῦ φλοιοῦ τῆς γῆς (μέθοδος ΒΑΝ).

Στὸν γάμο του μὲ τὴν Ἑλένη Ζάχου ἀπέκτησαν ἕνα υἱό, τὸν Δημοσθένη, καὶ δύο ἐγγόνια, τὴν Ἀλεξάνδρα καὶ τὸν Καίσαρα.

Ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία ἐψάλη στὸν Ἱ. Ν. Ἁγίων Θεοδώρων, στὸ Α´ Κοιμητήριο Ἀθηνῶν, τὴν Μεγάλη Τρίτη, 30 Μαρτίου 2010, στὶς 11:00. Τὸν ἐπικήδειο λόγο ἐξεφώνησε ὁ Ἀκαδημαϊκός, ὁμότιμος Καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, κ. Γεώργιος Κοντόπουλος. Ἡ ταφὴ ἔγινε στὴν Πάτρα.

Ἀκολουθοῦν σύνδεσμοι σχετικῶν κειμένων καὶ φωτογραφιῶν ἀπὸ τὸ ἱστολόγιο «Μικρὸ Κελλάρι»: 1, 2, 3.

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ από την ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ του ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ του Καθ. Παναγιώτη Βαρώτσου

Ο ευπατρίδης, αδέκαστος και τίμιος Καθηγητής Καίσαρ Αλεξόπουλος.

Παρά τα εκατό του χρόνια ο Καίσαρ Αλεξόπουλος, ακαδημαϊκός και ομότιμος καθηγητής Φυσικής, μετέβη προχθές στην Ακαδημία Αθηνών για να τιμηθεί από συναδέλφους του και μαθητές του για την πολυετή προσφορά του στην επιστήμη.

Υποβασταζόμενος από τον γιο του Δημοσθένη και τον καθηγητή Φυσικής Παναγιώτη Βαρώτσο [οι δυο τους με τον Κωνσταντίνο Νομικό ανέπτυξαν το 1981 τη μέθοδο πρόγνωσης σεισμών ΒΑΝ (ακρωνύμιο των ονομάτων τους)] εισήλθαν στη μεγαλοπρεπή αίθουσα της Ακαδημίας, όπου ακολούθησε η τιμητική τελετή για τον τιμώμενο Δάσκαλο. Χωρίς την παρουσία πολιτικών, παρόντων των ακαδημαϊκών Δεσποτόπουλου, Ζερεφού, Τέτση, Σκαλκέα, Βαλτινού, Ευαγγελάτου, Σκαρβέλη, Σβολόπουλου, Φωκά κ.ά. Παρόντες, οι καθηγητές Κωνσταντίνος Ευταξίας και Ακης Τσελέντης, ο σεισμολόγος Μάκης Χουλιάρας, ο ανιψιός του τιμώμενου Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας.

«Ο καθηγητής Αλεξόπουλος ανάλωσε τη ζωή του στην προαγωγή αξιών της έρευνας και της δυνητικής παιδείας τού γίγνεσθαι», τόνισε ο πρόεδρος της Ακαδημίας Πάνος Λιγομενίδης. «Σήμερα η παιδεία μας μοιάζει με ένα πλαστικό κορμό δέντρου, χωρίς ούτε ένα ξερό φύλλο επάνω του που να θυμίζει ότι υπήρξαν και καλύτερες εποχές. Καίσαρ Αλεξόπουλε, η γνωριμία μας έκανε τη ζωή μου πιο πλούσια».

Ο ακαδημαϊκός Γιώργος Κοντόπουλος χαρακτήρισε τον τιμώμενο «ευπατρίδη, αδέκαστο και τίμιο καθηγητή», ενώ πολλοί από τους φίλους και μαθητές του μιλούσαν για τον άνθρωπο που αφιέρωσε τη ζωή του στην παιδεία και την έρευνα και για εποχές «που μαθαίναμε γράμματα».

Παρά τις προτροπές του Κωνσταντίνου Δεσποτόπουλου «αποχωρήστε διότι κινδυνεύει η υγεία του ακαδημαϊκού», ο τιμώμενος δέχτηκε τους φίλους και μαθητές του, τους χαιρέτησε και βρήκε τον χρόνο να μας πει δυο λόγια:

«Το έργο μου είναι οι μαθητές μου, όλοι αυτοί οι σημερινοί επιστήμονες που διαπρέπουν. Ενας μού είπε πριν λίγο "δάσκαλε, ό,τι είμαι το οφείλω σε σένα. Αυτά έχω και γι' αυτά καμαρώνω».

Για την ομάδα ΒΑΝ δεν καμαρώνετε;

«Οταν πρωτοξεκινήσαμε, δεν ξέραμε πού θα οδηγηθούμε. Εγιναν σημαντικά βήματα, πιστεύω πως στο μέλλον θα έχουμε σπουδαίες εξελίξεις στα θέματα των σεισμών».

Η γνώμη σας για τον κ. Βαρώτσο;

«Ο Παναγιώτης είναι πολύ έξυπνος άνθρωπος, εξαιρετικός επιστήμονας. Σπουδαίος άνθρωπος, συνδεόμαστε μαζί πολλά χρόνια, τους αγαπώ ιδιαίτερα και αυτόν και τη γυναίκα του».

Λυπάστε που η πολιτεία άφησε την ομάδα ΒΑΝ και τον καθηγητή Βαρώτσο στο περιθώριο;

«Δεν νομίζω πως τον άφησαν στο περιθώριο, ο κ. Βαρώτσος επέλεξε να εργάζεται αθόρυβα και μέσω της επιστημονικής οδού. Δεν έκανε προσπάθεια να επικοινωνήσει τη δουλειά του. Αφιερώθηκε στην επιστήμη του. Σήμερα η ομάδα του έχει πολλούς επιστήμονες συνεργάτες, μελετούν τα φαινόμενα και σίγουρα θα προχωρήσουν σε σπουδαίες μεθόδους πρόγνωσης».